Er Gaat Niets Boven Groningen (G)

Home


G7: Borgen

Zoeken

  • [Tags]

G7

Zie ook

Zie ook

Vind snel alle hotels, restaurants, musea, cafe's...

Toon op kaart

TomTom Routes: Download Groningen routes voor TomTom navigatie systemen

Hoe ziet mijn ideale dagje Groningen er uit? de Monitor geeft direct advies!

Stel een of meer voorkeuren in en druk op de knop "Bekijk uitslag"

Beweeg de muis hierover om de Monitor in te vullen.

Deze applicatie is een product van het Innovatieve Actieprogramma Groningen (IAG). Het IAG ondersteunt innovatieve projecten met een experimenteel karakter binnen de thema's: logo_iagduurzame energie, lifescience en leefbaarheid (ICT bij toerisme en zorg).

  • bestemming
  • Uwsoortgezelschap
  • accomodatie
  • seizoenen

  • budget
  • interesse

Ooit toevluchtsoorden in barre tijden, later de luxe huizen voor welgestelden. Tegenwoordig tot de verbeelding sprekende bezienswaardigheden.

Ontstaan en geschiedenis

Borgen zijn de fraaie buitenverblijven van de jonkers uit vorige eeuwen. Ze hebben meestal hun oorsprong in een 'steenhuis', een simpel verdedigingswerk uit de 14e of 15e eeuw met dikke muren waarin rijke boeren konden vluchten in tijden van gevaar. Omdat de verdedigingsfunctie vanaf de 16e eeuw verloren ging, werden de steenhuizen door de machtige jonkers verbouwd tot woningen: ze werden vaak uitgebreid, verfraaid en kregen een oprijlaan, een tuincomplex en een dubbele gracht.
Rond 1800 werd de status van jonker afgeschaft. Omdat de jonkers vaak onder elkaar trouwden, waren meerdere borgen eigendom van één familie. De borgen werden nu te duur om te onderhouden, raakten in verval en werden afgebroken. Van de circa 180 borgen en steenhuizen die er ooit waren zijn er nu nog maar 16 (deels) over. De drie bekendste zijn de Fraeylemaborg in Slochteren, de Menkemaborg in Uithuizen en de borg Verhildersum in Leens. Ze hebben nu een museumfunctie. Andere borgen zijn niet of slechts zelden toegankelijk.

Fraeylemaborg

De Fraeylemaborg in Slochteren is gelegen in een ongeveer 31 hectare groot landgoed, in aanleg hoofdzakelijk daterend uit de 19e eeuw. Het parkbos is in het begin van de 19e eeuw gewijzigd in de romantische Engelse-landschapsstijl. Het tuincomplex wordt gedragen door een lange hoofdas die door de statige oprijlaan extra nadruk krijgt. Op het voorterrein bevindt zich het schathuis waarin een restaurant gevestigd is. Aan de andere zijde staat het koetshuis met paardenstal en orangerie. Verspreid treft men nog een prieel en duiventil aan. De in de Middeleeuwen als steenhuis gestichte borg groeide uit tot een imponerend gebouw met invloedrijke bewoners. De laatste bewoners, de familie Thomassen à Thuessink van der Hoop van Slochteren, verkochten de borg in 1972 aan de Gerrit van Houten Stichting. Na een omvangrijke restauratie werd de Fraeylemaborg in 1975 als museum geopend. Naast stijlkamers met een vaste inrichting worden andere vertrekken benut voor wisselexposities. In de grote zaal worden concerten en ontvangsten gehouden, terwijl de kleine zaal ook in gebruik is als gemeentelijke trouwzaal.



Menkemaborg

De Menkemaborg in Uithuizen geeft een beeld van de woon- en leefcultuur van de Ommelander jonkers uit de 17e en 18e eeuw. De van oorsprong uit de 14e eeuw daterende borg is, na een rigoureuze verbouwing van omstreeks 1700, tot op de huidige dag nauwelijks gewijzigd. Ook het gehele borgterrein, de grachten, tuinen, singels en oprijlaan zijn in de vroege 18e eeuw aangelegd en in grote lijnen onveranderd gebleven. De borg is tot 1902 bewoond geweest. Sinds 1921 is de borg het eigendom van het Groninger Museum. Het merendeel van de huidige inventaris (meubelen, schilderijen, zilver, porselein, keramiek, koper en textiel) is mede afkomstig van andere borgen uit de provincie Groningen. Zo kan een representatief beeld gegeven worden van een volledig ingerichte Ommelander borg: de herenkamer, voorkamer, zaal, bibliotheek/leerkamer, slaapkamer, eetkamer, keuken met afdeling voor de bedienden en een kelder. Deze zijn ingericht alsof de bewoners 'even weg zijn'. In het schathuis, waar vroeger de koetsen en paarden werden gestald en waar tevens ruimte was voor een slachtkeuken en bierbrouwerij, is nu een café-restaurant gevestigd.
Speciaal is het prachtig 18de-eeuws tuinbeeld, dat sinds juni 2007 in het bezit is van Menkemaborg. Het beeld stelt de Griekse godin Pallas Athene voor.


Verhildersum

Verhildersum is een landgoed bij uitstek voor wie genieten wil van cultuur en natuur in een 19e-eeuwse sfeer. Vele generaties lang is Verhildersum in bezit geweest van de familie Tjarda van Starkenborgh. De borg dateert in zijn vroegste vorm uit de 14e eeuw en heeft verscheidene gedaanteverwisselingen ondergaan. Het huidige gebouw is in bezit van de gemeente De Marne en dient als museum, met volledig ingerichte stijlkamers uit de 19e eeuw. In het voormalige koetshuis worden wisselexposities gehouden en bevindt zich een museumwinkel. Het schathoes is in gebruik als theeschenkerij-restaurant. Rond de borg is een formeel ingedeelde tuin met als accenten een laat-19e-eeuws tuinprieel en hedendaagse vrouwenbeelden van Eddy Roos. Verhildersum heeft daarnaast een museumboerderij met landbouw en ambacht van vóór de mechanisatie, waar ook wisselexposities worden gehouden en een kostuum- en textielcollectie wordt bewaard. Op het landgoed is tevens een ingericht arbeidershuisje, een hoogstamboomgaard, ecologisch beheerde landerijen, oude veerassen en een kleindierenweide.

Het landgoed kan dit jaar rekenen op een grote deelname voor de expositie met werk van amateurkunstenaars uit de regio. Het jaarthema ‘Licht’ sprak aan. Van 6 t/m 27 oktober kunnen bezoekers in het Koetshuis van Verhildersum terecht voor een boeiende en verrassende tentoonstelling.

In het Koetshuis van Verhildersum worden ieder jaar drie tentoonstellingen gehouden. De laatste is speciaal, met werk van amateur-kunstenaars. De kunstwerken moeten voldoen aan een bepaald thema, dat vroegtijdig bekend wordt gemaakt. Dit jaar dus‘Licht’, een begrip met meer dan één betekenis.


Nienoord

Het huis 'de Nienoord', eigendom van de gemeente Leek, ligt in het omvangrijke landgoed Nienoord te Leek met vele attractiepunten. De borg, gesticht in 1525, werd bewoond door de hoogste adel die Groningen heeft gekend. De familie Van In- en Kniphuisen mocht de graventitel voeren. De borg is in 1850 afgebrand. Het huidige landhuis werd in opdracht van de familie Van Panhuys op de oude fundamenten gebouwd in 1885/86. Van Panhuys raakte met echtgenote, zoon en schoondochter in 1907 met zijn rijtuig in het Hoendiep. Zij verdronken allen. Het huis bleef lang onbewoond. Een deel van het huis is nu een restaurant met een antieke inrichting en een trouwzaal. De borg maakt deel uit van het Nationaal Rijtuigmuseum met een collectie van circa 300 rijtuigen en toebehoren; de wisselende tentoonstellingen geven telkens een ander deel van de verzameling bijzondere aandacht. Het geheel is omgeven door een ruim park met grachten, lanen, hertenkamp en de schelpengrot, een tuinkoepel die van binnen belegd is met een patroon van schelpen en gesteenten.

Overige borgen

In Groningen is ook nog een groot aantal 'andere' niet museale borgen aanwezig. Zo is borg Ekenstein bij Apppingedam nu een restaurant en in de Ennemaborg in Midwolda woont, werkt en exposeert de kunstenares Maya Wildevuur. Ook is en aantal borgterreinen toegankelijk voor publiek. De Piloersemaborg bij Den Ham is in 1633 gebouwd. Het heeft de vorm van een steenhuis, het begin van vele borgen. Het huidige Piloersema is echter geen steenhuis. De oorspronkelijke borg stond waarschijnlijk 100 meter zuidelijker op een nog in het landschap zichtbare wierde. In 1647 ontstond tijdens de ontginning van de venen rondom Sappemeer de Borger Compagnie. Op de plaats van het Compagniehuis werd omstreeks 1655 Borg Welgelegen gebouwd door Jan Cornelis Spiel, afkomstig uit het geslacht Van Ewsum. De Allersmaborg ligt vlak buiten het plaatsje Ezinge. Deze borg dateert uit de 14e eeuw en ligt verscholen achter de boomsingels aan de oever van het Reitdiep. De Coendersborg ligt aan het oudste voetpad van Nederland. In de schuur achter de borg is landbouwmuseum ’t Rieuw gevestigd. Borg Rusthoven werd gebouwd in 1686 als buiten in Wirdum door de zoon van de bouwer van het nabij gelegen Ekenstein Johan Eeck. Borg Ewsum bij Middelstum ligt markant in het open landschap. De borg was eeuwenlang bezit van de familie Van Ewsum. Van de oorspronkelijke borg zijn alleen de donjon en het schathuis nog intact.